2010. Mä kallijunanjam makhatkasax mä jisk’a yatiqañ uta jikxatta. Janiw ikiñ utasa, manq’añ utasa ukat yatintañ utas utjirikiti, ukhaw uta luräwimp qalltaskiri; ukatx jisk’a yatiqañ utan pä yatintañ utan yatiqapxirïtxa

Proyecto ukanx yatxatatanakaw Pocoata Grande uksan uka uywanakar uñjapxani, sasinw säna. Janiw kunas uka arsutar phuqhaskiti, yaqhip wakanakax jiwarxiwa, mä qawqha jilat kullakakiw wawanakani. Uka uywanakax janiw jila chanimp alatarjam lichx sum churkiti.

Uka pachax yatichirinakax wali qhurunakapxiriwa, jani panka apatajatx jawq’apxirituwa; yatichirinakaxa, awkijan jan qullqi utjatapatx panka jan alarapkitu ukxa janiw amuyapxirikiti.

Aka Jach’a yatiqañ utax lup’iwijs turkakiptayituwa… Ukat jichhax tesinajax “Extracción de la bromelina” (encima enzima de la piña) ukhamarak “Producción de charque de llama” ukatuqit lurtxa.

Chukuñanakax janiw askin jikxataskiti, ukampirus wali q’aphipuniwa.

Ukat jayp’u pacharux laqampux wali qinayarantatanwa, kuallakanakajax awichajarux uka qalakayur khumuntawayañani ukat uka jisk’a wawamp utar sarxapxam sasinw sapxatayna. Jupax iyaw ukhamax sarxapxaxaya sataynawa “nayax k’achaxay sarnaqstxa jumanakax atipt’apxitasmaw ukampirus arumt’itaspaw sasinw satayna”.

Ukat mamajan jachatap amuyta; panpachaniw thayjat k’athatipxayata niya arumaxanwa, 21:00 arum pachaxanwa Palcoco sutin markaruw jak’achxapxayäta, ukat yaqhip jaqinakax wisikilita, awyu ukham aparañ munapxitäna. Ukampirus janiw aparapkitanti.

Cuyahuani markax quta thiyan ukhamarak Batallas, Huarina marka jak'an jikxatasi. Ukanw 650 wayn tawaqux agronomía, ingeniería de alimentos, ingeniería textil ukat  veterinaria zootecnia uka thakhinakan yatintasipki. Jupanakax jakäwinakapxat ukhamarakiw pachpa Jach'a yatiqañ utats qillqt'apxi, taqi uka qillqäwinakax Jaqi Aru ukat La Publica ukatuqinaw uñt'ayasini.

Sud Yungas markax walja markachirinakaniwa. Jallus juyphis janiw nayra maranakjam pachapar utxiti, ukatx yapuchäwiru ukhamarak uywachäwirus janiw walt’aykiti. Markachirinakax pachan turkakipäwinakapx uñjapxiwa, ukhamarakiw uka nina phichäwinakamp ukat yaqhampinakamp aka samanar jan walt’ayatapat amuyt’apxi.

Aymara

Sutijax Raquela Castaya Quispe satawa, nayax aka Indígena Boliviana Aymara “Tupak Katari” Jach’a Yatiqañ utan Ingeniería Textil ukan 2011 maratpach yatintaskta. Octavo semestre ukanktwa, nayax uka saminchañanakat amuytwa ukatwa uka carrera ukar mantanta, uksanx tilanar ukat t’arwanakar saminchañtuqitw yatintataskta. Karcapata, cantón Chejepampa (Ancoraimes, Omasuyos, La Paz) uksanx 155 markachiriw qamasipxi, nayax uka markakiritwa. Uka ayllux 3850 (metros sobre nivel del Mar) thaya ukat junt’u ukax 17 ukat 12 grados ukhawa, ukax sañ muniwa thayawa. Karkapata ayllux ch’uqi, jupha ukat siwara uka achunak achuyirit uñt’atawa, ukakipkarakiw waka, iwija, khuchhi ukat qarwa uywanak uywapxi. UKa ayllux aknïr markanakampiw qurpasi, Inti jalsurux Apohoco, inti jalantarux Chejepampa markampi, amstarux Provincia Larecaja, aynacharux Titiqaqa qutampiw qurpasi.

#AymaranakanArupa

 

Página 6 de 6

lp15

 

La Paz - 71597592
Cochabamba - 71786333
Santa Cruz - 71528022

 

cc